De Poolse wet ter uitvoering van NIS2 (KSC) bij lokale overheden
Cyberbeveiliging bij lokale overheden: verplichtingen uit de Poolse wet ter uitvoering van NIS2 (KSC)
Bij lokale overheden geldt de Poolse wet ter uitvoering van NIS2 (KSC) niet voor één gemeentehuis, maar voor een heel netwerk van eenheden: het gemeentehuis, scholen, een centrum voor maatschappelijk welzijn, een bibliotheek, een budgettaire inrichting en gemeentelijke bedrijven. Sommige daarvan zijn essentiële entiteiten en beheren een volledig managementsysteem voor informatiebeveiliging, andere zijn belangrijke entiteiten en passen een vereenvoudigde lijst van eisen uit bijlage 4 bij de wet toe. Met CyberSonar24 houdt u de registers, incidenten en documenten van al deze eenheden in één systeem bij, in de cloud of op de servers van uw gemeentehuis.
01 · Wie bij lokale overheden onder de wet valt en in welke rol
Essentiële of belangrijke entiteit: het hangt af van het soort eenheid, niet van het budget
Alle hieronder beschreven eenheden behoren tot de sector „publieke entiteiten” (art. 2 punt 11b). De categorie wordt bepaald door de bijlage bij de wet waarin de eenheid wordt genoemd. Omvang speelt slechts in één geval een rol: bij een gemeentehuis.
Essentiële entiteiten (bijlage 1, sector publieke entiteiten)
Zij zijn ongeacht hun omvang essentiële entiteiten (art. 5 lid 1 punt 4 onder d):
- een gemeentehuis, als het per 1 januari van het betreffende jaar ten minste 50 personen met een arbeidsovereenkomst in dienst heeft, omgerekend naar voltijdsequivalenten (bijlage 1, punt 4);
- een districtsbureau, elk (bijlage 1, punt 3);
- budgettaire eenheden en budgettaire inrichtingen van de provinciale overheid, met uitzondering van onder meer scholen en onderwijsinstellingen, eenheden voor gezinsondersteuning en pleegzorg, eenheden voor maatschappelijk welzijn (behalve regionale centra voor sociaal beleid), provinciale arbeidsbureaus en landschapsparken (bijlage 1, punt 2 onder a tot en met f).
Belangrijke entiteiten (bijlage 2, sector publieke entiteiten)
Een belangrijke entiteit is een publieke entiteit die niet essentieel is en een budgettaire eenheid of budgettaire inrichting van een lokale overheid, een culturele instelling van een lokale overheid of een bedrijf is dat taken van openbaar nut uitvoert in de zin van de Poolse wet op de gemeentelijke economie, als zij een publieke taak uitvoert met gebruik van informatiesystemen (art. 5 lid 2 punt 8). In de praktijk zijn dat onder meer:
- een gemeentehuis met minder dan 50 voltijdsequivalenten,
- scholen en kleuterscholen die als budgettaire eenheden worden beheerd,
- centra voor maatschappelijk welzijn,
- bibliotheken, cultuurcentra en andere culturele instellingen van lokale overheden,
- gemeentelijke bedrijven: water, warmte, afval, vervoer.
Een gemeentelijk bedrijf in twee sectoren
Een water-, warmte- of afvalbedrijf kan tegelijk een publieke entiteit en een entiteit uit een andere sector van de wet zijn (water, warmte, afval). Als het in die tweede sector voldoet aan de criteria van een essentiële entiteit, is het een essentiële entiteit (art. 5 lid 4). Voor het hoofd van een dergelijk bedrijf bedraagt de bovengrens van de boete 300% van de bezoldiging, niet 100% zoals bij een gemeentehuis (art. 73a lid 5).
Inschrijving in het register gebeurt ambtshalve
Publieke entiteiten van lokale overheden dienen geen aanvraag voor inschrijving in. De minister die bevoegd is voor digitalisering schrijft hen ambtshalve in het register van essentiële en belangrijke entiteiten in, en na betekening van de oproep heeft de eenheid 6 maanden om ontbrekende gegevens aan te vullen (art. 7a lid 2 punt 3, art. 7b lid 2). Het niet halen van die termijn kan met een geldboete worden bestraft (art. 73 lid 1 punt 1).
02 · Verplichtingen en termijnen
Twee niveaus van eisen in één gemeente
Essentiële entiteit: een volledig managementsysteem voor informatiebeveiliging
Een districtsbureau, een groter gemeentehuis en provinciale budgettaire eenheden implementeren het systeem van art. 8 lid 1: systematische risicobeoordeling en risicobeheer, technische en organisatorische maatregelen die in verhouding staan tot het risico (waaronder assetbeheer, beveiliging van de toeleveringsketen, bedrijfscontinuïteitsplannen, toegangsbeheer, training van personeel) en incidentbeheer. Zij houden normatieve en operationele beveiligingsdocumentatie van het informatiesysteem bij (art. 10). Eens per 3 jaar voeren zij op eigen kosten een beveiligingsaudit uit (art. 15 lid 1), en binnen 3 werkdagen sturen zij een kopie van het rapport naar de autoriteit (art. 15 lid 1a).
Belangrijke entiteit: de lijst van eisen uit bijlage 4
Een belangrijke entiteit die een publieke entiteit is, past art. 8 lid 1 niet toe, maar implementeert een managementsysteem voor informatiebeveiliging volgens bijlage 4 bij de wet (art. 8 lid 3). Deel I van de bijlage is verplicht en omvat 18 eisen, onder meer:
- een inventaris van ICT-producten, ICT-diensten en ICT-processen (punt 1),
- minimale rechten en het onmiddellijk intrekken daarvan (punt 4 tot en met 7),
- controle van e-mail (punt 9),
- logisch en fysiek gescheiden back-ups en het testen van het herstel daarvan (punt 10 en 11),
- het opstellen en testen van een procedure bij een storing of een incident (punt 12),
- training van personen die informatie verwerken (punt 17).
Een review van het systeem vindt ten minste eens per jaar plaats (deel III), en de uitvoering van maatregelen moet worden gedocumenteerd (deel IV). Het Poolse ministerie van Digitale Zaken licht toe dat een entiteit die bijlage 4 toepast formeel geen risicobeoordeling hoeft uit te voeren, maar dat wel als aanvullende maatregel mag doen (vragen en antwoorden van het ministerie van Digitale Zaken).
Incidenten: 24 uur, 72 uur, één maand
Een significant incident meldt u in drie stappen aan het bevoegde CSIRT: een vroegtijdige waarschuwing binnen 24 uur, een incidentmelding binnen 72 uur na detectie en een eindrapport binnen één maand. Een belangrijke entiteit die een publieke entiteit is, dient alleen de melding binnen 72 uur in, zonder vroegtijdige waarschuwing en zonder rapporten (art. 12c van de Poolse wet ter uitvoering van NIS2 (KSC)). Meldingen worden ingediend via het ICT-systeem S46 (art. 11 lid 2). Een essentiële entiteit wijst ten minste twee contactpersonen aan (art. 9 lid 1 punt 1), een belangrijke entiteit die een publieke entiteit is ten minste één (art. 9 lid 3).
Verantwoordelijkheid van het hoofd van de eenheid
Het hoofd van de eenheid is verantwoordelijk voor de nakoming van de verplichtingen, ook wanneer deze aan een andere persoon zijn toevertrouwd (art. 8c lid 1 en 3). Het hoofd neemt besluiten over het managementsysteem voor informatiebeveiliging, plant financiële middelen en houdt toezicht op de taken (art. 8d), en volgt eenmaal per kalenderjaar een gedocumenteerde training (art. 8e). Personen die taken op grond van art. 8 en 11 uitvoeren, overleggen een verklaring van het ontbreken van een strafblad uit het Poolse strafregister (art. 8f). De boete voor het hoofd van een publieke entiteit bedraagt maximaal 100% van de bezoldiging (art. 73a lid 5).
Termijnen
- Vóór 3 april 2027 de uitvoering van de verplichtingen uit hoofdstuk 3 van de wet, waaronder het managementsysteem voor informatiebeveiliging en de melding van incidenten via het systeem S46 (art. 33 lid 1 van de wijzigingswet; de precieze datum waarop een bepaald type entiteit S46 gaat gebruiken, staat in de mededeling van de minister, art. 34 lid 3 punt 2).
- Vóór 3 april 2028 de eerste audit van essentiële entiteiten (art. 33 lid 2 van de wijzigingswet).
- Na 3 april 2028 kan de autoriteit voor het eerst boetes opleggen op grond van art. 73 lid 1 tot en met 4 en art. 73a (art. 35 van de wijzigingswet).
03 · Gezamenlijke uitvoering: hoe de wet kleine eenheden ontlast
Eén aangewezen eenheid voor scholen, centra en bedrijven
De wet bevat een apart hoofdstuk over de gezamenlijke uitvoering van verplichtingen door publieke entiteiten (hoofdstuk 3b). Een lokale overheid kan de cyberbeveiligingsverplichtingen gezamenlijk laten uitvoeren volgens de principes van gedeelde dienstencentra (art. 16e lid 5). Gemeenten, districten en provincies kunnen ook een overeenkomst sluiten en deze verplichtingen aan een van hen toevertrouwen, ook ten aanzien van hun gemeentelijke bedrijven (art. 16e lid 6 tot en met 8). Het ministerie van Digitale Zaken bevestigt dat een door een provincie aangewezen eenheid op basis van een overeenkomst gemeenten en districten kan bedienen (vragen en antwoorden van het ministerie van Digitale Zaken).
De aangewezen eenheid:
- dient namens de bediende eenheden de vroegtijdige waarschuwing, de melding van een significant incident en de rapporten in (art. 16h punt 1),
- kan eenheden termijnen stellen voor het doorgeven van informatie over incidenten (art. 16g),
- neemt besluiten over het managementsysteem voor informatiebeveiliging, die de eenheden uitvoeren (art. 16f punt 2).
Gezamenlijke uitvoering verandert de status van de eenheden niet: een school die door een aangewezen eenheid wordt bediend, blijft een belangrijke entiteit (vragen en antwoorden van het ministerie van Digitale Zaken).
04 · Typische problemen bij lokale overheden
Waar lokale overheden tijd verliezen
- Een lijst van hardware en software per eenheid afzonderlijk. Een school, een welzijnscentrum en een bibliotheek houden lijsten bij in verschillende bestanden of helemaal niet, terwijl een inventaris de eerste eis van bijlage 4 is.
- Systemen die het gemeentehuis niet beheert. Staatsregisters en systemen die door andere publieke entiteiten worden geleverd, moeten binnen de bevoegdheid van het gemeentehuis in het managementsysteem voor informatiebeveiliging worden opgenomen (art. 8 lid 4).
- Een incident op een school, een melding door het gemeentehuis. Wanneer de aangewezen eenheid meldt, moet de informatie van de school haar op tijd bereiken, met marge voor de 24 uur.
- Eén persoon voor alles. Een IT-specialist of een extern bedrijf bedient meerdere eenheden, en bewijs van back-ups, toegangsreviews en trainingen ligt verspreid in e-mail.
- Twee regimes tegelijk. Een gemeentehuis met meer dan 50 fte past het volledige systeem van art. 8 toe, en de scholen de lijst uit bijlage 4. Dezelfde IT-specialist beheert beide.
05 · Hoe CyberSonar24 lokale overheden helpt
Het gemeentehuis, de eenheden en de bedrijven in één systeem
Een assetregister per eenheid
Elke eenheid heeft een eigen register van hardware, software, diensten en processen. Dat voldoet aan de eerste eis van bijlage 4 en vormt de basis van assetbeheer in een gemeentehuis dat een essentiële entiteit is. Bestaande lijsten kunnen uit Excel-bestanden worden geïmporteerd.
Een risicoregister waar het verplicht is, en waar het nuttig is
Een districtsbureau en een gemeentehuis dat een essentiële entiteit is, houden in het risicoregister een beoordeling, een behandelplan, eigenaren en reviewtermijnen bij. Eenheden die bijlage 4 toepassen, kunnen hetzelfde register vrijwillig gebruiken, als aanvullende maatregel.
Incidenten met termijnen van 24 en 72 uur
Een incident dat op een school of in een bibliotheek wordt geregistreerd, is direct zichtbaar voor de persoon die het aan het CSIRT meldt. Het systeem berekent de termijnen voor de vroegtijdige waarschuwing, de melding en het eindrapport vanaf het moment van detectie. Met hetzelfde dossier beoordeelt u of een datalek aan de voorzitter van de UODO moet worden gemeld.
Audits en een jaarlijkse review
Een auditprogramma, checklists en corrigerende maatregelen dienen ter voorbereiding op de audit van een essentiële entiteit en op de jaarlijkse systeemreview die deel III van bijlage 4 vereist.
Documenten op één plek
Beleid, procedures, protocollen van hersteltests van back-ups en trainingsbevestigingen worden gekoppeld aan de eenheid waarop zij betrekking hebben. Voor een inspectie hoeven zij niet uit e-mail te worden verzameld.
Training van medewerkers en hoofden
Training in de browser, zonder account, eindigt met een certificaat op naam. Dat is bewijs voor de trainingseis uit bijlage 4 en voor de jaarlijkse training van het hoofd op grond van art. 8e.
In de cloud of op de servers van het gemeentehuis
CyberSonar24 draait als clouddienst op een eigen instantie in de Europese Unie of als installatie op de servers van uw gemeentehuis. Afhankelijk van het abonnement (lokaal of centraal) heeft elke eenheid eigen registers in één instantie.
06 · Eerste stappen
Waar u begint vóór 3 april 2027
- 01
Een lijst van eenheden en hun status. Maak een lijst van het gemeentehuis, budgettaire eenheden, budgettaire inrichtingen, culturele instellingen en bedrijven. Markeer voor elk: essentiële of belangrijke entiteit, volledig systeem of bijlage 4.
- 02
Oproepen uit het register. Controleer welke eenheden een kennisgeving van inschrijving en een oproep tot aanvulling van gegevens hebben ontvangen, en bewaak de 6 maanden vanaf de betekening.
- 03
Een besluit over gezamenlijke uitvoering. Stel vast of de verplichtingen van kleinere eenheden worden overgenomen door een aangewezen eenheid of door een andere gemeente, een district of een provincie op basis van een overeenkomst.
- 04
Inventarisatie. Voer de hardware, software en diensten van elke eenheid in het assetregister in.
- 05
Een meldpad voor incidenten. Wijs contactpersonen aan en leg vast wie informatie over een incident doorgeeft en binnen welke tijd.
- 06
Risico’s en documenten. Voer in essentiële entiteiten een risicobeoordeling en een behandelplan uit; documenteer in belangrijke entiteiten de eisen van deel I van bijlage 4.
- 07
Training en een review. Train medewerkers en hoofden, plan de jaarlijkse review en in essentiële entiteiten de audit vóór 3 april 2028.
07 · Veelgestelde vragen
Vragen van lokale overheden
Valt elk gemeentehuis onder de Poolse wet ter uitvoering van NIS2 (KSC)?
Ja. Een gemeentehuis dat per 1 januari ten minste 50 personen met een arbeidsovereenkomst in dienst heeft, omgerekend naar voltijdsequivalenten, is een essentiële entiteit (bijlage 1, punt 4). Andere gemeentehuizen zijn in de regel belangrijke entiteiten als budgettaire eenheden van een lokale overheid (art. 5 lid 2 punt 8). Alle gemeentehuizen worden ambtshalve in het register ingeschreven.
Is een door een gemeente beheerde basisschool een belangrijke entiteit?
Ja, als zij een budgettaire eenheid van een lokale overheid is en een publieke taak uitvoert met gebruik van informatiesystemen (art. 5 lid 2 punt 8). Zij past de vereenvoudigde eisen uit bijlage 4 bij de wet toe (art. 8 lid 3), en haar verplichtingen kunnen worden overgenomen door een door de gemeente aangewezen eenheid (art. 16e lid 5).
Moet een belangrijke entiteit bij een lokale overheid een audit uitvoeren?
Er is geen periodieke auditplicht: die geldt voor essentiële entiteiten, ten minste eens per 3 jaar (art. 15 lid 1). De autoriteit kan een belangrijke entiteit echter na een significant incident of een andere schending van de wet een externe audit opleggen (art. 15 lid 1b). Een belangrijke entiteit reviewt haar systeem ten minste eens per jaar (bijlage 4, deel III).
Wie meldt een incident als de gemeente een aangewezen eenheid heeft?
De aangewezen eenheid dient namens de bediende eenheid de vroegtijdige waarschuwing, de melding van een significant incident en de periodieke en eindrapporten in (art. 16h punt 1). De bediende eenheden geven haar informatie over incidenten door (art. 16f punt 1) binnen de termijnen die haar hoofd kan stellen (art. 16g).
Kunnen gemeentelijke gegevens op de servers van het gemeentehuis blijven?
Ja. Naast de clouddienst op een eigen instantie in de Europese Unie bieden wij een installatie van CyberSonar24 op de servers van uw gemeentehuis.
Laten we praten over cyberbeveiliging in uw gemeente, district of provincie
Tijdens de presentatie tonen wij de registers van het gemeentehuis en de eenheden met voorbeeldgegevens en bespreken wij waar u begint vóór 3 april 2027.
