De Poolse wet ter uitvoering van NIS2 (KSC) in de energiesector
Cyberbeveiliging in energie en stadsverwarming: verplichtingen uit de Poolse wet ter uitvoering van NIS2 (KSC)
Energie is de eerste sector in bijlage 1 bij de Poolse wet ter uitvoering van NIS2 (KSC), dus een van de essentiële sectoren. Zij omvat producenten, netbeheerders en handelaren in elektriciteit, warmtebedrijven, de brandstof- en gasindustrie, waterstof en kernenergie. Voor deze bedrijven voorziet de wet niet in een vereenvoudigde lijst van eisen: er geldt een volledig managementsysteem voor informatiebeveiliging op basis van risicobeoordeling, dat ook de besturingssystemen van netten en installaties omvat. CyberSonar24 brengt het register van assets, risico’s, leveranciers en incidenten samen in één systeem dat op de servers van uw bedrijf kan draaien.
01 · Op wie de wet in de energiesector van toepassing is
Zeven subsectoren en het soort activiteit, niet de bedrijfsnaam
Of een bedrijf eronder valt, wordt bepaald door de activiteit die in bijlage 1 wordt genoemd (sector „Energie”), meestal uitgeoefend op basis van een concessie.
Elektriciteit
Energiebedrijven met een concessie voor productie, transmissie, distributie of handel in elektriciteit, de transmissiesysteembeheerder en distributiesysteembeheerders, marktdeelnemers die diensten verlenen als bedoeld in art. 3 punt 6e, 11j, 59 en 59a van de Poolse energiewet, en bedrijven die laadpunten beheren.
Warmte
Energiebedrijven met een concessie voor productie, transmissie, distributie of handel in warmte. Dat geldt ook voor gemeentelijke warmtebedrijven.
Olie en brandstoffen
Productie, transport via pijpleidingen, opslag, overslag en handel in vloeibare brandstoffen op basis van een concessie, transport, opslag en overslag van ruwe olie, productie van synthetische brandstoffen, en het uitvoerend agentschap dat bevoegd is voor strategische voorraden.
Gas
Productie van gasvormige brandstoffen, transport en handel op basis van een concessie, beheerders van transmissie-, distributie-, opslag- en liquefactiesystemen die door de voorzitter van de URE zijn aangewezen, en raffinage en verwerking van aardgas.
Waterstof
Energiebedrijven die waterstof transporteren, opslaan, produceren of distribueren.
Delfstoffenwinning en kernenergie
Winning van aardgas, ruwe olie, bruinkool, steenkool en andere delfstoffen op basis van een concessie als bedoeld in art. 22 lid 1 van de Poolse geologie- en mijnbouwwet, en exploitanten van kernenergie-installaties.
02 · Essentiële of belangrijke entiteit
In de energiesector bepaalt de omvang van het bedrijf de categorie
- Essentiële entiteit: een bedrijf uit bijlage 1 dat de drempels van een middelgrote onderneming overschrijdt (art. 5 lid 1 punt 1).
- Belangrijke entiteit: een bedrijf uit bijlage 1 dat een middelgrote onderneming is (art. 5 lid 2 punt 1).
- Essentieel ongeacht de omvang: een kritieke entiteit (art. 5 lid 1 punt 4 onder c), een exploitant van een kernenergie-installatie (onder h) en een entiteit die geen onderneming is en in bijlage 1 bij naam of type wordt genoemd (onder g).
- Voormalige aanbieders van essentiële diensten zijn op de datum van inwerkingtreding van de wijziging, 3 april 2026, essentiële entiteiten geworden (art. 22 lid 1 van de wijzigingswet) en zijn ambtshalve in het register ingeschreven (art. 34 lid 2).
De omvang wordt beoordeeld op de datum van opstelling van de jaarrekening (art. 5 lid 5). In concerns worden de gegevens van verbonden ondernemingen meegeteld, tenzij het informatiesysteem van het bedrijf daarvan onafhankelijk is en het bedrijf geen diensten samen met hen levert (art. 5 lid 6 en 7).
Een kleine warmtecentrale of een kleine energieleverancier valt in de regel niet onder de wet. De autoriteit kan een dergelijke entiteit echter bij besluit als essentieel of belangrijk aanmerken (art. 7l). Een gemeentelijk warmtebedrijf kan bovendien onder de wet vallen als publieke entiteit van een lokale overheid (art. 5 lid 2 punt 8), dus ongeacht zijn omvang. Dat beschrijven wij op de pagina Lokale overheden en hun eenheden.
03 · Verplichtingen en termijnen
Een volledig systeem, een audit om de 3 jaar, verantwoordelijkheid van het bestuur
Managementsysteem voor informatiebeveiliging
Een essentiële en een belangrijke entiteit uit de energiesector implementeert het systeem van art. 8 lid 1, dat onder meer omvat:
- systematische risicobeoordeling en risicobeheer,
- beveiliging van de toeleveringsketen, waaronder de relaties met leveranciers en hun kwetsbaarheden,
- bedrijfscontinuïteits- en disaster-recoveryplannen,
- toegangsbeheer, assetbeheer en training van personeel,
- incidentafhandeling.
Bedrijven uit de subsector elektriciteit die de minister bevoegd voor energie aanmerkt als entiteiten met een grote of kritieke impact (art. 52a lid 2), passen daarnaast de maatregelen toe uit de EU-netcode voor cyberbeveiliging, Gedelegeerde Verordening 2024/1366 (art. 8b lid 3).
Documentatie
De entiteit houdt normatieve en operationele beveiligingsdocumentatie van het informatiesysteem bij en bewaart deze ten minste 2 jaar na de datum waarop zij buiten gebruik is gesteld of de dienst is beëindigd (art. 10).
Incidenten: 24 uur, 72 uur, één maand
Een vroegtijdige waarschuwing binnen 24 uur na detectie van een significant incident, een melding binnen 72 uur, een eindrapport binnen één maand na de melding (art. 11 lid 1 punt 4, 4a en 4c), via het systeem S46 (art. 11 lid 2).
Audit
Een essentiële entiteit voert op eigen kosten ten minste eens per 3 jaar een beveiligingsaudit van het informatiesysteem uit, gerekend vanaf de ondertekening van het rapport van de laatste audit (art. 15 lid 1). Binnen 3 werkdagen stuurt zij een kopie van het rapport naar de autoriteit (art. 15 lid 1a). De auditor mag geen persoon zijn die in het afgelopen jaar cyberbeveiligingstaken in het bedrijf heeft uitgevoerd (art. 15 lid 2a).
Het bestuur
Het hoofd van de entiteit is verantwoordelijk voor de nakoming van de verplichtingen, ook wanneer deze zijn toevertrouwd; als het hoofd een bestuur is en geen verantwoordelijke persoon is aangewezen, zijn alle leden verantwoordelijk (art. 8c lid 2 en 3). Bestuursleden volgen eenmaal per jaar een gedocumenteerde training (art. 8e). De boete voor het hoofd kan oplopen tot 300% van de bezoldiging (art. 73a lid 4).
Boetes voor het bedrijf
Essentiële entiteit: tot 10 miljoen euro of 2% van de omzet, niet minder dan 20 000 PLN (art. 73 lid 3). Belangrijke entiteit: tot 7 miljoen euro of 1,4% van de omzet, niet minder dan 15 000 PLN (art. 73 lid 4). Boetes op grond van deze bepalingen kunnen voor het eerst na 3 april 2028 worden opgelegd (art. 35 van de wijzigingswet).
Termijnen
- Vóór 3 april 2027 de uitvoering van de verplichtingen uit hoofdstuk 3 van de wet, waaronder het managementsysteem voor informatiebeveiliging en de melding van incidenten via S46 (art. 33 lid 1 van de wijzigingswet; de startdatum van S46 voor een bepaald type entiteit wordt vastgesteld in de mededeling van de minister, art. 34 lid 3 punt 2).
- Vóór 3 april 2028 de eerste audit van een essentiële entiteit (art. 33 lid 2 van de wijzigingswet).
- Voormalige aanbieders van essentiële diensten melden incidenten volgens de nieuwe regels vanaf 3 oktober 2026 (art. 33 lid 4) en passen tot de implementatie van het nieuwe systeem het vorige toe (art. 33 lid 6). Als zij al een audit hebben uitgevoerd, geldt de termijn voor de eerste audit niet voor hen (art. 25) en rekenen zij 3 jaar vanaf het laatste rapport.
04 · Typische problemen in de energiesector
Waar energiebedrijven het meeste werk hebben
- Twee werelden in één register. Kantoorsystemen worden beheerd door de IT-afdeling, en besturingssystemen van netten, ketels en stations door de technische dienst. De risicobeoordeling moet beide omvatten.
- Verspreide installaties. Stations, knooppunten, warmtecentrales en magazijnen op veel locaties, vaak met apparaten die niet snel kunnen worden bijgewerkt.
- Leveranciers met toegang op afstand. Onderhoud van apparaten, factureringssystemen en telemetrie verloopt vaak via verbindingen op afstand. De wet vereist beheer van de beveiliging van de toeleveringsketen.
- Een concern. De status van elk bedrijf hangt af van gedeelde systemen en diensten in het concern, dus de beoordeling moet per bedrijf worden gedocumenteerd.
- Leveringszekerheid. Een incident in de energiesector raakt klanten direct, dus bedrijfscontinuïteitsplannen moeten worden getest, niet alleen op papier staan.
05 · Hoe CyberSonar24 energiebedrijven helpt
Assets, risico’s en incidenten op één plek
Een assetregister met een afhankelijkhedengraaf
Kantoorsystemen, besturingssystemen, netten en installaties in één register, met verbanden tussen processen, systemen en locaties. U ziet direct welke diensten stilvallen door de storing van een bepaald systeem.
Een register van risico’s en kwetsbaarheden
Een risicobeoordeling met een eigenaar, een behandelplan en een reviewtermijn. Het kwetsbaarhedenregister gebruikt de NVD.
Leveranciers
Een leveranciersregister met een herinnering 30 dagen vóór het einde van een contract en koppeling van de leverancier aan de systemen waartoe hij toegang heeft.
Bedrijfscontinuïteitsplannen
Continuïteits- en herstelplannen met een testschema en een herinnering 14 dagen vóór de termijn.
Incidenten met termijnen van 24 en 72 uur
Het registreren van een incident start het aftellen van de termijnen voor de vroegtijdige waarschuwing, de melding en het eindrapport.
Audits en documenten
Een auditprogramma, checklists en corrigerende maatregelen bereiden voor op de audit om de 3 jaar. Beleid, procedures en auditrapporten staan op één plek.
Op de servers van het bedrijf of in de cloud
Een installatie op de servers van uw bedrijf, met inloggen via Active Directory-accounts, of een clouddienst op een eigen instantie in de Europese Unie.
06 · Eerste stappen
Waar u begint
- 01
Controleer de status van elk bedrijf: subsector, omvang volgens de laatste jaarrekening, verbanden in het concern, een eventuele status van kritieke entiteit of voormalige aanbieder van essentiële diensten.
- 02
Controleer de inschrijving in het register en de gegevens van de contactpersonen.
- 03
Breng de assets in kaart kantoor en techniek in één register, met verbanden naar diensten.
- 04
Voer een risicobeoordeling uit en stel een behandelplan vast.
- 05
Controleer contracten met leveranciers op toegang op afstand en melding van incidenten.
- 06
Leg een meldpad voor incidenten vast met termijnen van 24 en 72 uur.
- 07
Plan de audit vóór 3 april 2028 of 3 jaar na het laatste rapport.
07 · Veelgestelde vragen
Vragen van energiebedrijven
Valt elke warmtecentrale onder de Poolse wet ter uitvoering van NIS2 (KSC)?
Niet elke. Bijlage 1 omvat energiebedrijven met een concessie voor productie, transmissie, distributie of handel in warmte. Een middelgrote onderneming is een belangrijke entiteit, een grotere een essentiële entiteit (art. 5 lid 1 punt 1 en lid 2 punt 1). Een gemeentelijk warmtebedrijf kan ongeacht zijn omvang onder de wet vallen als publieke entiteit van een lokale overheid (art. 5 lid 2 punt 8).
Moet een voormalige aanbieder van een essentiële dienst zich opnieuw registreren?
Nee. Aanbieders van essentiële diensten zijn op 3 april 2026 essentiële entiteiten geworden (art. 22 lid 1 van de wijzigingswet) en zijn ambtshalve in het register ingeschreven (art. 34 lid 2). Zij vullen alleen ontbrekende gegevens aan op oproep van de minister (art. 7b).
Mogen energiebedrijven de vereenvoudigde eisen uit bijlage 4 toepassen?
In de regel niet. Bijlage 4 is bedoeld voor belangrijke entiteiten die publieke entiteiten zijn en voor sommige wetenschappelijke eenheden (art. 8 lid 3). Een energiebedrijf implementeert het volledige systeem van art. 8 lid 1.
Wat geldt daarnaast voor bedrijven uit de subsector elektriciteit?
De minister bevoegd voor energie wijst entiteiten aan met een grote en kritieke impact op grensoverschrijdende energiestromen (art. 52a lid 2). Zij passen daarnaast de maatregelen uit Gedelegeerde Verordening 2024/1366 toe (art. 8b lid 3), en de minister voert bij hen inspecties uit (art. 52b).
Wie is in het bedrijf verantwoordelijk voor cyberbeveiliging?
Het hoofd van de entiteit, meestal het bestuur. Als geen verantwoordelijke persoon is aangewezen, zijn alle bestuursleden verantwoordelijk (art. 8c lid 2), ook wanneer de taken aan een andere persoon zijn toevertrouwd (art. 8c lid 3). De boete voor het hoofd kan oplopen tot 300% van de bezoldiging (art. 73a lid 4).
Laten we praten over cyberbeveiliging in uw energiebedrijf
Tijdens de presentatie tonen wij een assetregister met een afhankelijkhedengraaf, een risicobeoordeling en een incidentenregister met termijnen van 24 en 72 uur.
