Wszystkie branże

Ustawa o KSC w sektorze energii

Cyberbezpieczeństwo w energetyce i ciepłownictwie: obowiązki z ustawy o KSC

Energia jest pierwszym sektorem w załączniku nr 1 do ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, czyli wśród sektorów kluczowych. Obejmuje wytwórców, operatorów sieci i spółki obrotu energią elektryczną, ciepłownie, branżę paliwową i gazową, wodór oraz energetykę jądrową. Dla tych firm ustawa nie przewiduje uproszczonej listy wymagań: obowiązuje pełny system zarządzania bezpieczeństwem informacji oparty na szacowaniu ryzyka, obejmujący także systemy sterowania sieciami i instalacjami. CyberSonar24 łączy rejestr aktywów, ryzyk, dostawców i incydentów w jednym systemie, który można uruchomić na serwerach Państwa firmy.

01 · Kogo obejmuje ustawa w sektorze energii

Siedem podsektorów i rodzaj działalności, nie nazwa firmy

O objęciu decyduje działalność wymieniona w załączniku nr 1 (sektor „Energia”), najczęściej prowadzona na podstawie koncesji.

Energia elektryczna

Przedsiębiorstwa energetyczne z koncesją na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót energią elektryczną, operator systemu przesyłowego i operatorzy systemów dystrybucyjnych, uczestnicy rynku świadczący usługi wskazane w art. 3 pkt 6e, 11j, 59 i 59a Prawa energetycznego oraz przedsiębiorcy zarządzający punktami ładowania.

Ciepło

Przedsiębiorstwa energetyczne z koncesją na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót ciepłem. Dotyczy to także miejskich i gminnych spółek ciepłowniczych.

Ropa i paliwa

Koncesjonowane wytwarzanie, przesyłanie rurociągami, magazynowanie, przeładunek i obrót paliwami ciekłymi, przesyłanie, magazynowanie i przeładunek ropy naftowej, wytwarzanie paliw syntetycznych oraz agencja wykonawcza właściwa do spraw rezerw strategicznych.

Gaz

Wytwarzanie paliw gazowych, koncesjonowane przesyłanie i obrót, operatorzy systemów przesyłowego, dystrybucyjnego, magazynowania i skraplania gazu wyznaczeni przez Prezesa URE oraz rafinacja i przetwarzanie gazu ziemnego.

Wodór

Przedsiębiorstwa energetyczne prowadzące przesyłanie, magazynowanie, wytwarzanie lub dystrybucję wodoru.

Wydobywanie kopalin i energetyka jądrowa

Wydobywanie gazu ziemnego, ropy naftowej, węgla brunatnego, węgla kamiennego i innych kopalin na podstawie koncesji z art. 22 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego oraz operatorzy obiektów energetyki jądrowej.

02 · Podmiot kluczowy czy ważny

W energetyce o kategorii decyduje wielkość firmy

  • Podmiot kluczowy: firma z załącznika nr 1, która przewyższa progi średniego przedsiębiorstwa (art. 5 ust. 1 pkt 1).
  • Podmiot ważny: firma z załącznika nr 1, która jest średnim przedsiębiorstwem (art. 5 ust. 2 pkt 1).
  • Niezależnie od wielkości kluczowy: podmiot krytyczny (art. 5 ust. 1 pkt 4 lit. c), operator obiektu energetyki jądrowej (lit. h) oraz podmiot, który nie jest przedsiębiorcą, a jest wskazany w załączniku nr 1 z nazwy lub rodzaju (lit. g).
  • Dawni operatorzy usług kluczowych stali się podmiotami kluczowymi z dniem wejścia w życie nowelizacji, 3 kwietnia 2026 r. (art. 22 ust. 1 ustawy zmieniającej), i zostali wpisani do Wykazu z urzędu (art. 34 ust. 2).

Wielkość ocenia się według stanu na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego (art. 5 ust. 5). W grupach kapitałowych liczy się dane przedsiębiorstw powiązanych, chyba że system informacyjny spółki jest od nich niezależny i spółka nie świadczy usług wspólnie z nimi (art. 5 ust. 6 i 7).

Mała ciepłownia lub mały sprzedawca energii co do zasady nie są objęci. Organ może jednak uznać taki podmiot za kluczowy lub ważny w drodze decyzji (art. 7l). Miejska spółka ciepłownicza może być objęta dodatkowo jako samorządowy podmiot publiczny (art. 5 ust. 2 pkt 8), więc ustawa obejmuje ją niezależnie od wielkości. Opisujemy to na stronie Samorządy i jednostki samorządowe.

Samorządy i jednostki samorządowe

03 · Obowiązki i terminy

Pełny system, audyt co 3 lata, odpowiedzialność zarządu

System zarządzania bezpieczeństwem informacji

Podmiot kluczowy i ważny z sektora energii wdraża system z art. 8 ust. 1, który obejmuje między innymi:

  • systematyczne szacowanie ryzyka i zarządzanie nim,
  • bezpieczeństwo łańcucha dostaw, w tym relacje z dostawcami i ich podatności,
  • plany ciągłości działania i odtwarzania po awarii,
  • kontrolę dostępu, zarządzanie aktywami i szkolenia personelu,
  • obsługę incydentów.

Firmy z podsektora energii elektrycznej, które minister właściwy do spraw energii zidentyfikuje jako podmioty o dużym lub krytycznym wpływie (art. 52a ust. 2), stosują dodatkowo środki z unijnego kodeksu sieci dotyczącego cyberbezpieczeństwa, rozporządzenia delegowanego 2024/1366 (art. 8b ust. 3).

Dokumentacja

Podmiot prowadzi dokumentację normatywną i operacyjną bezpieczeństwa systemu informacyjnego i przechowuje ją co najmniej 2 lata od dnia jej wycofania z użytkowania lub zakończenia świadczenia usługi (art. 10).

Incydenty: 24 godziny, 72 godziny, miesiąc

Wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin od wykrycia incydentu poważnego, zgłoszenie w ciągu 72 godzin, sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia (art. 11 ust. 1 pkt 4, 4a i 4c), przez system S46 (art. 11 ust. 2).

Audyt

Podmiot kluczowy przeprowadza na własny koszt audyt bezpieczeństwa systemu informacyjnego co najmniej raz na 3 lata, licząc od podpisania raportu z ostatniego audytu (art. 15 ust. 1). Kopię raportu przekazuje organowi w ciągu 3 dni roboczych (art. 15 ust. 1a). Audytorem nie może być osoba, która w ostatnim roku realizowała w firmie zadania z zakresu cyberbezpieczeństwa (art. 15 ust. 2a).

Zarząd

Kierownik podmiotu odpowiada za wykonanie obowiązków, także gdy je powierzył; jeżeli kierownikiem jest zarząd i nie wskazano osoby odpowiedzialnej, odpowiadają wszyscy jego członkowie (art. 8c ust. 2 i 3). Członkowie zarządu raz w roku przechodzą udokumentowane szkolenie (art. 8e). Karę dla kierownika można wymierzyć do 300% wynagrodzenia (art. 73a ust. 4).

Kary dla firmy

Podmiot kluczowy: do 10 mln euro lub 2% przychodów, nie mniej niż 20 000 zł (art. 73 ust. 3). Podmiot ważny: do 7 mln euro lub 1,4% przychodów, nie mniej niż 15 000 zł (art. 73 ust. 4). Kary z tych przepisów można nałożyć po raz pierwszy po 3 kwietnia 2028 r. (art. 35 ustawy zmieniającej).

Terminy

  • Do 3 kwietnia 2027 r. wdrożenie obowiązków z rozdziału 3 ustawy, w tym systemu zarządzania bezpieczeństwem i zgłaszania incydentów przez S46 (art. 33 ust. 1 ustawy zmieniającej; datę startu S46 dla danego rodzaju podmiotu określa komunikat ministra, art. 34 ust. 3 pkt 2).
  • Do 3 kwietnia 2028 r. pierwszy audyt podmiotu kluczowego (art. 33 ust. 2 ustawy zmieniającej).
  • Dawni operatorzy usług kluczowych zgłaszają incydenty według nowych zasad od 3 października 2026 r. (art. 33 ust. 4) i do czasu wdrożenia nowego systemu stosują dotychczasowy (art. 33 ust. 6). Jeżeli przeprowadzili już audyt, nie stosują terminu pierwszego audytu (art. 25) i liczą 3 lata od ostatniego raportu.

04 · Typowe problemy w energetyce

Gdzie firmy energetyczne mają najwięcej pracy

  • Dwa światy w jednym rejestrze. Systemy biurowe prowadzi dział informatyki, a systemy sterowania sieciami, kotłami i stacjami służby techniczne. Szacowanie ryzyka musi objąć oba.
  • Rozproszone obiekty. Stacje, węzły, ciepłownie i magazyny w wielu lokalizacjach, często z urządzeniami, których nie da się szybko zaktualizować.
  • Dostawcy z dostępem zdalnym. Serwis urządzeń, systemów rozliczeniowych i telemetrii działa często przez zdalne połączenia. Ustawa wymaga zarządzania bezpieczeństwem łańcucha dostaw.
  • Grupa kapitałowa. Status każdej spółki zależy od wspólnych systemów i usług w grupie, więc ocenę trzeba udokumentować spółka po spółce.
  • Ciągłość dostaw. Incydent w energetyce od razu dotyka odbiorców, więc plany ciągłości działania muszą być przetestowane, a nie tylko spisane.

05 · Jak CyberSonar24 pomaga firmom energetycznym

Aktywa, ryzyko i incydenty w jednym miejscu

Rejestr aktywów z grafem powiązań

Systemy biurowe, systemy sterowania, sieci i obiekty w jednym rejestrze, z powiązaniami między procesami, systemami i lokalizacjami. Widać od razu, które usługi zatrzyma awaria danego systemu.

Rejestr ryzyk i podatności

Szacowanie ryzyka z właścicielem, planem postępowania i terminem przeglądu. Rejestr podatności korzysta z bazy NVD.

Dostawcy

Rejestr dostawców z przypomnieniem 30 dni przed końcem umowy i przypisaniem dostawcy do systemów, do których ma dostęp.

Plany ciągłości działania

Plany ciągłości i odtwarzania z harmonogramem testów i przypomnieniem 14 dni przed terminem.

Incydenty z terminami 24 i 72 godzin

Rejestracja incydentu uruchamia odliczanie terminów wczesnego ostrzeżenia, zgłoszenia i sprawozdania końcowego.

Audyty i dokumenty

Program audytów, listy kontrolne i działania korygujące przygotowują do audytu co 3 lata. Polityki, procedury i raporty z audytów są w jednym miejscu.

Na serwerach firmy albo w chmurze

Instalacja na serwerach Państwa firmy, z logowaniem kontami z Active Directory, albo usługa w chmurze na dedykowanej instancji w Unii Europejskiej.

CyberSonar24 GRC

06 · Pierwsze kroki

Od czego zacząć

  1. 01

    Sprawdzić status każdej spółki: podsektor, wielkość według ostatniego sprawozdania finansowego, powiązania w grupie, ewentualny status podmiotu krytycznego lub dawnego operatora usług kluczowych.

  2. 02

    Sprawdzić wpis w Wykazie i dane osób kontaktowych.

  3. 03

    Spisać aktywa biurowe i techniczne w jednym rejestrze, z powiązaniami do usług.

  4. 04

    Przeprowadzić szacowanie ryzyka i przyjąć plan postępowania.

  5. 05

    Przejrzeć umowy z dostawcami pod kątem dostępu zdalnego i zgłaszania incydentów.

  6. 06

    Ustalić ścieżkę zgłoszenia incydentu z terminami 24 i 72 godzin.

  7. 07

    Zaplanować audyt do 3 kwietnia 2028 r. albo 3 lata od ostatniego raportu.

Bezpłatny Audyt Zero

07 · Najczęściej zadawane pytania

Pytania firm energetycznych

Czy każda ciepłownia podlega ustawie o KSC?

Nie każda. Załącznik nr 1 obejmuje przedsiębiorstwa energetyczne z koncesją na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót ciepłem. Średnie przedsiębiorstwo jest podmiotem ważnym, większe kluczowym (art. 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1). Gminna spółka ciepłownicza może być objęta niezależnie od wielkości jako samorządowy podmiot publiczny (art. 5 ust. 2 pkt 8).

Czy dawny operator usługi kluczowej musi ponownie się rejestrować?

Nie. Operatorzy usług kluczowych stali się podmiotami kluczowymi 3 kwietnia 2026 r. (art. 22 ust. 1 ustawy zmieniającej) i zostali wpisani do Wykazu z urzędu (art. 34 ust. 2). Uzupełniają tylko brakujące dane na wezwanie ministra (art. 7b).

Czy firmy energetyczne mogą stosować uproszczone wymagania z załącznika nr 4?

Co do zasady nie. Załącznik nr 4 jest przeznaczony dla podmiotów ważnych będących podmiotami publicznymi oraz części jednostek nauki (art. 8 ust. 3). Firma energetyczna wdraża pełny system z art. 8 ust. 1.

Co dodatkowo dotyczy firm z podsektora energii elektrycznej?

Minister właściwy do spraw energii identyfikuje podmioty o dużym i krytycznym wpływie na transgraniczne przepływy energii (art. 52a ust. 2). Stosują one dodatkowo środki z rozporządzenia delegowanego 2024/1366 (art. 8b ust. 3), a minister prowadzi ich kontrole (art. 52b).

Kto odpowiada w firmie za cyberbezpieczeństwo?

Kierownik podmiotu, czyli zwykle zarząd. Jeżeli nie wskazano osoby odpowiedzialnej, odpowiadają wszyscy członkowie zarządu (art. 8c ust. 2), także gdy zadania powierzono innej osobie (art. 8c ust. 3). Kara dla kierownika może sięgnąć 300% wynagrodzenia (art. 73a ust. 4).

Porozmawiajmy o cyberbezpieczeństwie w Państwa firmie energetycznej

Na prezentacji pokażemy rejestr aktywów z grafem powiązań, szacowanie ryzyka i rejestr incydentów z terminami 24 i 72 godzin.