Cyberbezpieczeństwo w energetyce jądrowej: obowiązki z ustawy o KSC
Sektor inwestycji energetyki jądrowej w załączniku nr 2 do ustawy o KSC obejmuje inwestorów obiektów energetyki jądrowej, którzy uzyskali decyzję zasadniczą, o której mowa w art. 3a ust. 1 ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej. Taki inwestor jest podmiotem ważnym niezależnie od wielkości.
Na etapie przygotowania i budowy obiektu jądrowego najwięcej informacji wrażliwych jest u inwestora i jego wykonawców: projekty, dokumentacja lokalizacyjna, harmonogramy i dane o dostawcach. Ustawa o KSC, która wdraża dyrektywę NIS2, obejmuje inwestora od chwili uzyskania decyzji zasadniczej, a operatora obiektu jako podmiot kluczowy. CyberSonar24 porządkuje rejestr zasobów, dostawców i ryzyk od etapu inwestycji.
01
Cyberbezpieczeństwo w energetyce jądrowej: czym wyróżnia się sektor
- Łańcuch wykonawców. W inwestycji uczestniczą generalni wykonawcy, projektanci, dostawcy technologii i podwykonawcy z wielu krajów. Każdy z nich ma dostęp do części dokumentacji lub systemów.
- Informacja jako główny zasób. Przed uruchomieniem obiektu najcenniejsze są dokumenty projektowe, wyniki badań lokalizacyjnych i korespondencja z dostawcami.
- Zmiana statusu w czasie. Inwestor z decyzją zasadniczą jest podmiotem ważnym, a operator obiektu staje się podmiotem kluczowym z chwilą uzyskania zezwolenia na eksploatację lub koncesji, zależnie od rodzaju obiektu.
- Wiele regulacji jednocześnie. Obok ustawy o KSC obowiązują przepisy prawa atomowego i wymagania dozoru jądrowego.
- Długi horyzont. Przygotowanie i budowa trwają latami, więc system zarządzania bezpieczeństwem musi przejść z fazy projektu do fazy eksploatacji bez zmiany narzędzi.
02
Typowe zagrożenia i incydenty
- Kradzież dokumentacji projektowej przez ataki ukierunkowane na inwestora lub wykonawców.
- Wyłudzenia kierowane do zespołów projektowych i zakupowych.
- Incydent u wykonawcy z dostępem do wspólnej przestrzeni dokumentów.
- Przejęcie kont w systemach współpracy z partnerami.
- Niekontrolowany obieg dokumentów poza systemami organizacji.
03
Obowiązki z ustawy o KSC
- Kategoria inwestora. Inwestor obiektu energetyki jądrowej, który uzyskał decyzję zasadniczą, jest podmiotem ważnym niezależnie od wielkości (art. 5 ust. 2 pkt 5).
- Kategoria operatora. Operator obiektu energetyki jądrowej jest podmiotem kluczowym niezależnie od wielkości (art. 5 ust. 1 pkt 4 lit. h). Na przykład operator elektrowni jądrowej staje się nim z dniem uzyskania zezwolenia na eksploatację albo koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej lub ciepła, zależnie od tego, które uzyska pierwsze (art. 5 ust. 9 pkt 2).
- Wpis do wykazu. Wniosek o wpis w ciągu 6 miesięcy od spełnienia przesłanek (art. 7c ust. 1), zmiana danych w ciągu 14 dni (art. 7c ust. 3).
- System zarządzania bezpieczeństwem informacji z art. 8 ust. 1, w tym bezpieczeństwo łańcucha dostaw z uwzględnieniem relacji z bezpośrednimi dostawcami sprzętu i oprogramowania (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. e), oraz dokumentacja (art. 10).
- Incydent poważny. Wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin, zgłoszenie w ciągu 72 godzin, sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca (art. 11 ust. 1 pkt 4, 4a i 4c).
- Audyt. Podmiot ważny nie ma obowiązku audytu co 3 lata, ale organ może go nakazać w razie incydentu poważnego lub naruszenia ustawy (art. 15 ust. 1b). Po zmianie statusu na operatora obowiązuje audyt podmiotu kluczowego (art. 15 ust. 1).
04
Jak pomaga CyberSonar24
Dostawcy i wykonawcy (CyberSonar24 GRC).
Rejestr dostawców z danymi z GUS po numerze NIP dla firm krajowych, umowami, umowami o zachowaniu poufności i certyfikatami z datami ważności. Dostawcy krytyczni są oznaczani automatycznie, a ocena ryzyka dostawcy obejmuje sześć obszarów i ma harmonogram ponownych ocen.
Zasoby informacyjne.
Rejestr zasobów obejmuje systemy, urządzenia, informacje i ludzi. Każdy zasób ma ocenę poufności, integralności i dostępności oraz właściciela biznesowego i technicznego.
Dokumenty i dostęp.
Repozytorium dokumentów z wersjonowaniem, kontrolą dostępu do odczytu i edycji oraz pełną historią zmian. Przegląd uprawnień pokazuje, kto i do czego ma dostęp.
Ryzyko.
Rejestr ryzyk w skali od 1 do 25 (1–4 Pomijalne, 5–9 Niskie, 10–14 Średnie, 15–19 Wysokie, 20–25 Krytyczne), z planem postępowania, właścicielem i terminem przeglądu.
Incydenty.
Rejestr incydentów z krokami obsługi i szablonami raportów, powiązany z zasobami, ryzykami i dostawcami.
Ciągłość systemu po zmianie statusu.
Ten sam system i te same rejestry obsłużą fazę eksploatacji, w tym plany ciągłości działania i program audytów z listami kontrolnymi ISO 27001:2022.
05
Typowy przebieg wdrożenia
- 01
Prezentacja. Pokazujemy rejestr dostawców, repozytorium dokumentów i przegląd uprawnień na danych przykładowych.
- 02
Model uruchomienia. Na serwerach klienta (on-prem) albo w chmurze, z logowaniem przez LDAP, Kerberos lub SSO.
- 03
Wykonawcy i zasoby. Inwestor wprowadza wykonawców, umowy i zasoby informacyjne, w tym przez import z plików Excel.
- 04
Ryzyka i uprawnienia. Właściciele oceniają ryzyka, a zespół przeprowadza pierwszy przegląd uprawnień.
- 05
Przegląd zarządzania. Zarząd otrzymuje zestawienie ryzyk, incydentów i stanu zgodności.
06 · Najczęściej zadawane pytania
FAQ
Od kiedy inwestor obiektu jądrowego podlega ustawie o KSC?
Od uzyskania decyzji zasadniczej, o której mowa w art. 3a ust. 1 ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej. Taki inwestor jest podmiotem ważnym niezależnie od wielkości (art. 5 ust. 2 pkt 5).
Kiedy operator elektrowni jądrowej staje się podmiotem kluczowym?
Operator obiektu energetyki jądrowej jest podmiotem kluczowym niezależnie od wielkości (art. 5 ust. 1 pkt 4 lit. h). Operator elektrowni jądrowej staje się nim z dniem uzyskania zezwolenia na eksploatację albo koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej lub ciepła, zależnie od tego, które uzyska pierwsze (art. 5 ust. 9 pkt 2).
Jak zarządzać ryzykiem wielu wykonawców inwestycji?
W rejestrze dostawców CyberSonar24 każdy wykonawca ma umowy, umowy o zachowaniu poufności i certyfikaty z datami ważności. Dostawcy krytyczni są oznaczani automatycznie, a ocena ryzyka obejmuje sześć obszarów i ma harmonogram ponownych ocen.
Czy inwestor i operator mogą pracować w tym samym systemie?
Tak. Te same rejestry zasobów, dostawców i ryzyk obsłużą fazę inwestycji i eksploatacji, w tym plany ciągłości działania i program audytów wymagany od podmiotu kluczowego.
