Cyberbezpieczeństwo w administracji publicznej: obowiązki z ustawy o KSC
Sektor podmioty publiczne w załączniku nr 1 do ustawy o KSC obejmuje między innymi jednostki sektora finansów publicznych wskazane w art. 9 pkt 1, 3, 5, 6, 8 i 9 ustawy o finansach publicznych z obsługującymi je urzędami, państwowe instytucje kultury, instytuty badawcze oraz instytucje wymienione z nazwy, takie jak Narodowy Bank Polski, Bank Gospodarstwa Krajowego, Urząd Dozoru Technicznego czy Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Wszystkie są podmiotami kluczowymi niezależnie od wielkości.
Ministerstwa, urzędy centralne, agencje i fundusze prowadzą rejestry publiczne, systemy obsługi obywateli i systemy współdzielone z innymi instytucjami. Ustawa o KSC, która wdraża dyrektywę NIS2, uznaje je za podmioty kluczowe, więc wdrażają pełny system zarządzania bezpieczeństwem informacji, a nie uproszczoną listę wymagań. CyberSonar24 pozwala prowadzić rejestry, ryzyka, incydenty i dokumenty urzędu oraz jednostek podległych w jednym systemie.
01
Cyberbezpieczeństwo w administracji publicznej: czym wyróżnia się sektor
- Kategoria z mocy prawa. O objęciu decyduje rodzaj jednostki, a nie wielkość. Każdy podmiot publiczny z załącznika nr 1 jest kluczowy.
- Systemy dostarczane przez inne instytucje. Urząd korzysta z systemów prowadzonych przez inne podmioty publiczne, na przykład rejestrów państwowych. Ustawa wymaga uwzględnienia ich w systemie zarządzania bezpieczeństwem w zakresie kompetencji danego urzędu.
- Struktura hierarchiczna. Ministerstwo nadzoruje jednostki podległe, które mają własne obowiązki, własne systemy i własnych dostawców.
- Zamówienia publiczne. Dostawcy wybierani są w postępowaniach, a umowy obowiązują latami. Wymagania bezpieczeństwa trzeba zapisać w umowie i sprawdzać przez cały okres jej trwania.
- Dane obywateli. Urzędy przetwarzają dane osobowe na dużą skalę, więc obok ustawy o KSC stosują RODO.
02
Typowe zagrożenia i incydenty
- Wyłudzenia danych logowania kierowane do urzędników.
- Ataki odmowy usługi na serwisy informacyjne i usługi elektroniczne.
- Oprogramowanie szyfrujące dane w systemach dziedzinowych.
- Wycieki danych osobowych z systemów obsługi spraw.
- Incydent u dostawcy utrzymującego system dziedzinowy.
03
Obowiązki z ustawy o KSC
- Kategoria. Podmiot publiczny wskazany w załączniku nr 1 w sektorze podmioty publiczne jest podmiotem kluczowym niezależnie od wielkości (art. 5 ust. 1 pkt 4 lit. d).
- Wpis do wykazu z urzędu. Minister właściwy do spraw informatyzacji wpisuje podmioty publiczne do wykazu na podstawie rejestrów publicznych (art. 7a ust. 2 pkt 3), doręcza zawiadomienie o wpisie i wzywa do uzupełnienia danych w ciągu 6 miesięcy od doręczenia wezwania (art. 7b ust. 1 i 2).
- Pełny system zarządzania bezpieczeństwem informacji z art. 8 ust. 1: szacowanie ryzyka, środki proporcjonalne do ryzyka, łańcuch dostaw, plany ciągłości działania, monitorowanie w trybie ciągłym, szkolenia. Uproszczone wymagania z załącznika nr 4 dotyczą tylko podmiotów ważnych będących podmiotami publicznymi (art. 8 ust. 3), więc nie dotyczą jednostek z załącznika nr 1.
- Systemy innych podmiotów publicznych. Podmiot publiczny uwzględnia w systemie zarządzania bezpieczeństwem system informacyjny dostarczany przez inny podmiot publiczny (art. 8 ust. 4).
- Incydent poważny. Wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin, zgłoszenie w ciągu 72 godzin, sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca (art. 11 ust. 1 pkt 4, 4a i 4c).
- Audyt. Co najmniej raz na 3 lata (art. 15 ust. 1), kopia raportu do organu w ciągu 3 dni roboczych (art. 15 ust. 1a). Pierwszy audyt do 3 kwietnia 2028 r. (art. 33 ust. 2 ustawy zmieniającej).
- Terminy i kierownik. Obowiązki z rozdziału 3 do 3 kwietnia 2027 r. (art. 33 ust. 1 ustawy zmieniającej). Kierownik jednostki odpowiada za ich wykonanie (art. 8c), a kara dla kierownika podmiotu publicznego wynosi do 100% wynagrodzenia (art. 73a ust. 5).
04
Jak pomaga CyberSonar24
Usługi i rejestry urzędu (CyberSonar24 GRC).
Rejestr usług świadczonych przez jednostkę, procesów i zasobów, w tym systemów dostarczanych przez inne instytucje. Graf powiązań pokazuje, które zadania publiczne zatrzyma awaria konkretnego systemu.
Jednostki podległe w jednej instancji.
W zależności od planu (lokalnego lub centralnego) jedna instancja może obsługiwać kilka jednostek, a każda ma swoje rejestry. Struktura organizacji odwzorowuje departamenty, stanowiska i osoby odpowiedzialne.
Ryzyko.
Rejestr ryzyk w skali od 1 do 25 (1–4 Pomijalne, 5–9 Niskie, 10–14 Średnie, 15–19 Wysokie, 20–25 Krytyczne), z planem postępowania, właścicielem i terminem. Mapa ryzyk pokazuje, czym zająć się w pierwszej kolejności.
Dostawcy z zamówień publicznych.
Rejestr dostawców z danymi z GUS po numerze NIP, umowami, umowami o poziomie usług i przypomnieniem 30 dni przed wygaśnięciem umowy. Ocena ryzyka dostawcy ma harmonogram ponownych ocen.
Incydenty i dane osobowe (CyberSonar24 RODO).
Incydenty bezpieczeństwa i naruszenia ochrony danych w jednym module. Moduł RODO prowadzi rejestr czynności przetwarzania, upoważnienia, umowy powierzenia i wnioski osób z terminem odpowiedzi.
Audyt i szkolenia.
Program audytów z listami kontrolnymi ISO 27001:2022 i przegląd zarządzania dla kierownictwa. CyberSonar24 E-learning zapewnia szkolenia z imiennym certyfikatem, także dla kierownika jednostki.
05
Typowy przebieg wdrożenia
- 01
Prezentacja. Pokazujemy rejestr usług, graf powiązań i obsługę kilku jednostek w jednej instancji.
- 02
Model uruchomienia. W chmurze albo na serwerach klienta (on-prem). Plan dedykowany obejmuje także import struktury organizacyjnej i integrację z Active Directory.
- 03
Struktura i rejestry. Wprowadzamy strukturę urzędu i jednostek, usługi, zasoby i dostawców, w tym przez import z plików Excel.
- 04
Ryzyka i plany ciągłości. Właściciele oceniają ryzyka i przygotowują plany dla zadań krytycznych.
- 05
Szkolenia, incydenty, przegląd zarządzania. Pracownicy przechodzą szkolenia, zespół rejestruje incydenty, kierownictwo otrzymuje przegląd zarządzania.
06 · Najczęściej zadawane pytania
FAQ
Które jednostki sektora finansów publicznych podlegają ustawie o KSC?
Załącznik nr 1 wymienia jednostki sektora finansów publicznych z art. 9 pkt 1, 3, 5, 6, 8 i 9 ustawy o finansach publicznych wraz z obsługującymi je urzędami, a także instytucje wymienione z nazwy, na przykład Narodowy Bank Polski i Urząd Dozoru Technicznego. Są podmiotami kluczowymi niezależnie od wielkości (art. 5 ust. 1 pkt 4 lit. d).
Czy ministerstwo lub urząd centralny może stosować uproszczone wymagania z załącznika nr 4?
Nie. Załącznik nr 4 dotyczy podmiotów ważnych będących podmiotami publicznymi (art. 8 ust. 3). Podmioty publiczne z załącznika nr 1 są kluczowe (art. 5 ust. 1 pkt 4 lit. d) i wdrażają pełny system z art. 8 ust. 1.
Czy urząd musi złożyć wniosek o wpis do wykazu?
Nie. Podmioty publiczne minister wpisuje do wykazu z urzędu (art. 7a ust. 2 pkt 3), doręcza zawiadomienie o wpisie i wzywa do uzupełnienia danych w ciągu 6 miesięcy od doręczenia wezwania (art. 7b ust. 1 i 2).
Jaka kara grozi kierownikowi urzędu?
Do 100% wynagrodzenia kierownika podmiotu publicznego (art. 73a ust. 5). Kary z art. 73 i 73a można nałożyć po raz pierwszy po upływie 2 lat od wejścia nowelizacji w życie (art. 35 ustawy zmieniającej).
