Cyberbezpieczeństwo w farmacji i wyrobach medycznych: obowiązki z ustawy o KSC
Podsektor produkcji i dystrybucji substancji czynnych, produktów leczniczych i wyrobów medycznych należy w ustawie o KSC do sektora ochrony zdrowia z załącznika nr 1. Obejmuje między innymi wytwórców i importerów produktów leczniczych, podmioty z pozwoleniem na dopuszczenie do obrotu, hurtownie farmaceutyczne, apteki ogólnodostępne, dystrybutorów substancji czynnych oraz producentów wyrobów medycznych o krytycznym znaczeniu w stanie zagrożenia zdrowia publicznego.
Ciągłość dostaw leków zależy od systemów, które obsługują produkcję, kontrolę jakości, magazyny, zamówienia aptek i dane pacjentów. Ustawa o KSC, która wdraża dyrektywę NIS2, obejmuje ten łańcuch od wytwórcy po aptekę, a kategoria zależy przede wszystkim od wielkości przedsiębiorstwa. CyberSonar24 łączy rejestr zasobów, dostawców, ryzyk i incydentów z modułem RODO w jednym systemie.
01
NIS2 w farmacji: czym wyróżnia się sektor
- Łańcuch od wytwórcy do pacjenta. Wytwórca, importer, hurtownia i apteka wymieniają dane o zamówieniach, partiach i dostawach. Awaria u jednego ogniwa szybko odczuwają pozostałe.
- Systemy jakości i identyfikowalność. Dokumentacja serii, kontrola jakości i systemy magazynowe muszą zachować integralność danych, a ich utrata utrudnia zwolnienie lub wycofanie produktu.
- Warunki przechowywania. Magazyny z kontrolą temperatury i systemy monitorowania warunków są zasobami krytycznymi.
- Sieci aptek. Wiele placówek korzysta z tych samych systemów centralnych, a w grupach liczy się wielkość przedsiębiorstw powiązanych.
- Dane o zdrowiu. Apteki i część hurtowni przetwarzają dane pacjentów i recepty, więc obok ustawy o KSC stosują RODO.
02
Typowe zagrożenia i incydenty
- Oprogramowanie szyfrujące dane w systemach magazynowych i zamówień.
- Wyłudzenia danych logowania do systemów aptek i hurtowni.
- Kradzież dokumentacji badawczej i rejestracyjnej.
- Awaria systemu monitorowania warunków przechowywania.
- Incydent u dostawcy oprogramowania aptecznego lub logistyki.
03
Obowiązki z ustawy o KSC
- Kategoria. Przedsiębiorca z tego podsektora, który przewyższa progi średniego przedsiębiorstwa, jest podmiotem kluczowym, a średni podmiotem ważnym (art. 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1). Mała apteka co do zasady nie jest objęta, chyba że organ wyda decyzję z art. 7l. W grupach liczy się dane przedsiębiorstw powiązanych, z wyjątkiem z art. 5 ust. 6 i 7.
- Instytucje publiczne z podsektora. Załącznik nr 1 wymienia też Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych oraz urzędy obsługujące organy Inspekcji Farmaceutycznej.
- System zarządzania bezpieczeństwem informacji z art. 8 ust. 1, w tym bezpieczeństwo łańcucha dostaw i plany ciągłości działania, oraz dokumentacja (art. 10).
- Incydent poważny. Wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin, zgłoszenie w ciągu 72 godzin, sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca (art. 11 ust. 1 pkt 4, 4a i 4c), przez system S46.
- Audyt i terminy. Podmiot kluczowy przeprowadza audyt co najmniej raz na 3 lata (art. 15 ust. 1). Obowiązki z rozdziału 3 podmioty objęte od dnia wejścia nowelizacji realizują do 3 kwietnia 2027 r. (art. 33 ust. 1 ustawy zmieniającej).
04
Jak pomaga CyberSonar24
Procesy od produkcji po wydanie leku (CyberSonar24 GRC).
Rejestr usług i procesów: wytwarzanie, kontrola jakości, magazyn, dystrybucja, obsługa aptek. Graf powiązań pokazuje, które procesy zatrzyma awaria systemu lub magazynu.
Analiza krytyczności.
Dopuszczalny czas przestoju i dopuszczalna utrata danych dla każdego procesu, z ostrzeżeniem, gdy proces krytyczny nie ma planu ciągłości.
Dostawcy.
Rejestr dostawców z danymi z GUS po numerze NIP, umowami, umowami o poziomie usług i certyfikatami z datami ważności. Ocena ryzyka dostawcy obejmuje sześć obszarów.
Ryzyko.
Rejestr ryzyk w skali od 1 do 25 (1–4 Pomijalne, 5–9 Niskie, 10–14 Średnie, 15–19 Wysokie, 20–25 Krytyczne), z właścicielem i harmonogramem przeglądów.
Dane pacjentów (CyberSonar24 RODO).
Rejestr czynności przetwarzania, upoważnienia, umowy powierzenia, ocena skutków dla ochrony danych i wnioski osób z terminem odpowiedzi. Naruszenia ochrony danych są w tym samym module co incydenty.
Szkolenia (CyberSonar24 E-learning).
Farmaceuci i pracownicy magazynów przechodzą szkolenia w przeglądarce komputera lub telefonu, z testem i imiennym certyfikatem.
05
Typowy przebieg wdrożenia
- 01
Audyt Zero. Bezpłatna ankieta pokazuje wstępną kategorię i obszary do uzupełnienia.
- 02
Prezentacja. Pokazujemy procesy, rejestr dostawców i wspólny moduł incydentów i naruszeń danych.
- 03
Model uruchomienia. W chmurze albo na serwerach klienta (on-prem). W zależności od planu jedna instancja obsłuży kilka spółek lub placówek.
- 04
Rejestry. Firma wprowadza procesy, systemy, magazyny i dostawców, w tym przez import z plików Excel.
- 05
Ryzyka i plany ciągłości. Właściciele oceniają ryzyka i przygotowują plany dla magazynów i systemów zamówień.
- 06
Szkolenia i przegląd zarządzania. Pracownicy przechodzą szkolenia, zarząd otrzymuje przegląd zarządzania.
06 · Najczęściej zadawane pytania
FAQ
Czy każda apteka podlega ustawie o KSC?
Nie. Apteka ogólnodostępna jest objęta ustawą, jeżeli jest co najmniej średnim przedsiębiorcą: średnia jest podmiotem ważnym, a większa kluczowym (art. 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1). W sieciach aptek wielkość ocenia się razem z przedsiębiorstwami powiązanymi, z wyjątkami z art. 5 ust. 6 i 7.
Czy hurtownia farmaceutyczna jest podmiotem kluczowym czy ważnym?
To zależy od wielkości. Hurtownia farmaceutyczna, która przewyższa progi średniego przedsiębiorstwa, jest podmiotem kluczowym, a średnia podmiotem ważnym. Ta sama zasada dotyczy wytwórców, importerów i dystrybutorów substancji czynnych.
Czy producent wyrobów medycznych należy do farmacji czy do produkcji?
Producent wyrobów medycznych o krytycznym znaczeniu w stanie zagrożenia zdrowia publicznego należy do sektora ochrony zdrowia z załącznika nr 1. Pozostali producenci wyrobów medycznych i wyrobów do diagnostyki in vitro należą do sektora produkcji z załącznika nr 2.
Jak połączyć obowiązki z ustawy o KSC i z RODO w aptece lub hurtowni?
W CyberSonar24 incydenty bezpieczeństwa i naruszenia ochrony danych osobowych są w jednym module, wspólnym z CyberSonar24 RODO. Moduł RODO prowadzi rejestr czynności przetwarzania, upoważnienia i umowy powierzenia.
