Cyberbezpieczeństwo w bankowości i na rynkach finansowych: KSC, NIS2 i DORA
Sektor bankowości i infrastruktury rynków finansowych obejmuje w załączniku nr 1 do ustawy o KSC między innymi banki krajowe, oddziały banków zagranicznych, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, podmioty prowadzące rynek regulowany, ASO i OTF oraz administratorów kluczowych wskaźników referencyjnych. Dla tych podmiotów zarządzanie ryzykiem ICT i zgłaszanie poważnych incydentów reguluje przede wszystkim rozporządzenie 2022/2554 (DORA).
Bank i podmiot infrastruktury rynku są objęte ustawą o KSC, która wdraża dyrektywę NIS2, ale ich główne wymagania dotyczące odporności cyfrowej wynikają z DORA. W praktyce oznacza to dwa reżimy, wspólny wykaz podmiotów i dużą liczbę dostawców usług ICT do opisania. CyberSonar24 łączy rejestr zasobów, ryzyk, dostawców i incydentów z modułem DORA w jednym systemie.
01
Cyberbezpieczeństwo w bankowości: czym wyróżnia się sektor
- DORA a NIS2. Rozporządzenie DORA jest dla podmiotów finansowych sektorowym aktem prawnym Unii w rozumieniu art. 4 dyrektywy NIS2 (art. 1 ust. 2 DORA). Dlatego ustawa o KSC wyłącza wobec tego sektora swoje przepisy o systemie zarządzania bezpieczeństwem informacji i o zgłaszaniu poważnych incydentów, z wyjątkami wskazanymi w art. 8i. Wymagania w tych obszarach wynikają z DORA.
- Intensywny nadzór. Organem właściwym w rozumieniu DORA jest Komisja Nadzoru Finansowego (art. 2 pkt 14a ustawy o KSC). Dokumentacja musi być gotowa na kontrolę w każdej chwili, a nie tylko przed audytem.
- Rozbudowany łańcuch dostawców ICT. Systemy transakcyjne, płatności, bankowość elektroniczna, centra przetwarzania danych i usługi chmurowe pochodzą zwykle od wielu dostawców, a część z nich obsługuje funkcje krytyczne.
- Usługi dostępne przez całą dobę. Klienci korzystają z płatności i bankowości elektronicznej bez przerwy, więc każda niedostępność jest od razu widoczna.
- Różna skala podmiotów. Ten sam sektor obejmuje duże banki i niewielkie spółdzielcze kasy, które mają mniejsze zespoły, a podobny zakres dokumentacji.
02
Typowe zagrożenia i incydenty
- Przejęcia kont klientów po wyłudzeniu danych logowania.
- Ataki odmowy usługi na bankowość elektroniczną i serwisy transakcyjne.
- Incydent u zewnętrznego dostawcy usług ICT, który zatrzymuje funkcję krytyczną.
- Oprogramowanie szyfrujące dane w systemach wewnętrznych.
- Nadużycia uprawnień przez osoby z dostępem uprzywilejowanym.
03
Obowiązki z ustawy o KSC
- Kto jest objęty. Podmioty wymienione w załączniku nr 1 w sektorze bankowość i infrastruktura rynków finansowych.
- Kategoria. Podmiot, który przewyższa progi średniego przedsiębiorstwa, jest podmiotem kluczowym (art. 5 ust. 1 pkt 1), a średnie przedsiębiorstwo podmiotem ważnym (art. 5 ust. 2 pkt 1).
- Wyłączenie z art. 8i. Do podmiotów kluczowych i ważnych z tego sektora nie stosuje się przepisów ustawy o systemie zarządzania bezpieczeństwem informacji ani o zgłaszaniu poważnych incydentów, z wyjątkiem przepisów wymienionych w art. 8i ust. 1. Wśród wyjątków są przepisy o wykazie podmiotów (art. 7 do 7m) i o osobach do kontaktu (art. 9). Odpowiednio stosuje się przepisy o odpowiedzialności i szkoleniu kierownika podmiotu (art. 8c do 8f, art. 8i ust. 2).
- Wpis do wykazu. Wniosek o wpis składa się w ciągu 6 miesięcy od spełnienia przesłanek (art. 7c ust. 1), a zmianę danych zgłasza się w ciągu 14 dni (art. 7c ust. 3).
- DORA. Rozporządzenie 2022/2554 obejmuje między innymi zarządzanie ryzykiem związanym z ICT, zgłaszanie poważnych incydentów związanych z ICT, testowanie operacyjnej odporności cyfrowej i zarządzanie ryzykiem ze strony zewnętrznych dostawców usług ICT. Zakres obowiązków konkretnego podmiotu warto potwierdzić z działem prawnym lub zgodności.
04
Jak pomaga CyberSonar24
Moduł DORA.
Gotowe szablony wymagań DORA, analiza luk pokazująca postęp wdrożenia i mapowanie zabezpieczeń na wymagania. Ten sam system obsługuje szablony NIS2 i KSC, ISO/IEC 27001 oraz RODO.
Funkcje krytyczne i zasoby ICT (CyberSonar24 GRC).
Rejestr usług i procesów z przypisanymi zasobami ICT oraz graf powiązań pokazujący, które usługi zatrzyma awaria systemu lub dostawcy. Analiza krytyczności określa dopuszczalny czas przestoju i dopuszczalną utratę danych dla każdego procesu.
Dostawcy usług ICT.
Rejestr dostawców z danymi z GUS po numerze NIP, umowami, umowami o zachowaniu poufności, umowami o poziomie usług i certyfikatami z datami ważności. Dostawcy krytyczni są oznaczani automatycznie, ocena ryzyka dostawcy obejmuje sześć obszarów, a wyniki można porównać w tabeli i na mapie ryzyka.
Ryzyko ICT.
Rejestr ryzyk w skali od 1 do 25 (1–4 Pomijalne, 5–9 Niskie, 10–14 Średnie, 15–19 Wysokie, 20–25 Krytyczne), z planem postępowania, właścicielem, terminem i harmonogramem przeglądów. Eksport do Excela i PDF.
Incydenty i naruszenia ochrony danych.
Rejestr incydentów z przebiegiem obsługi i szablonami raportów, powiązany z zasobami, ryzykami, podatnościami i dostawcami. Naruszenia ochrony danych osobowych są w tym samym module, wspólnym z CyberSonar24 RODO.
Dowody dla nadzoru.
Program audytów z listami kontrolnymi ISO 27001:2022, działania korygujące z właścicielem i terminem, repozytorium polityk i procedur z wersjonowaniem oraz przegląd zarządzania dokumentujący decyzje zarządu.
05
Typowy przebieg wdrożenia
- 01
Prezentacja. Pokazujemy moduł DORA, rejestr dostawców i graf powiązań na danych przykładowych.
- 02
Zakres i model uruchomienia. Ustalamy moduły, podmioty w grupie i model uruchomienia, w chmurze albo na serwerach klienta (on-prem). Logowanie może korzystać z LDAP, Kerberos lub SSO.
- 03
Przeniesienie danych. Wspólnie przenosimy dotychczasowe arkusze ryzyk, wykazy zasobów i dostawców.
- 04
Analiza luk. Zespół zgodności ocenia stan wymagań DORA i przypisuje właścicieli.
- 05
Praca na co dzień. Właściciele prowadzą ryzyka, dostawców i incydenty, a zarząd korzysta z pulpitu i przeglądu zarządzania.
06 · Najczęściej zadawane pytania
FAQ
Czy bank stosuje ustawę o KSC, czy rozporządzenie DORA?
Oba akty, w różnym zakresie. Do podmiotów z sektora bankowości i infrastruktury rynków finansowych nie stosuje się przepisów ustawy o KSC o systemie zarządzania bezpieczeństwem informacji i o zgłaszaniu poważnych incydentów, z wyjątkami wymienionymi w art. 8i ust. 1. W tych obszarach obowiązuje DORA jako akt szczególny wobec NIS2.
Czy bank musi być wpisany do wykazu podmiotów kluczowych i ważnych?
Tak. Przepisy o wykazie (art. 7 do 7m) należą do wyjątków z art. 8i ust. 1, więc stosuje się je także do tego sektora. Wniosek składa się w ciągu 6 miesięcy od spełnienia przesłanek (art. 7c ust. 1).
Czy spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe są objęte ustawą o KSC?
Tak, załącznik nr 1 wymienia je w sektorze bankowości i infrastruktury rynków finansowych. Kategoria zależy od wielkości: kasa, która przewyższa progi średniego przedsiębiorstwa, jest podmiotem kluczowym, a średnia podmiotem ważnym.
Co obejmuje moduł DORA w CyberSonar24?
Gotowe szablony wymagań DORA, analizę luk pokazującą postęp wdrożenia i mapowanie zabezpieczeń na wymagania. Moduł korzysta z tych samych rejestrów co CyberSonar24 GRC: zasobów, ryzyk, dostawców usług ICT i incydentów.
